Paniekaanval

Wat zijn de symptomen van een paniekaanval? Paniekstoornis 101

Gaat je hart tekeer, heb je het warm en heb je daarnaast ook nog het gevoek nauwelijks te kunnen ademen, laat staan nadenken? Dan heb je waarschijnlijk lichte symptomen van een paniekaanval. Vinden deze aanvallen ook nog eens willekeurig plaats, zonder duidelijke oorzaak en worden ze ernstig?

Dan lijd je mogelijk aan een vorm van angststoornis, de zogenaamde paniekstoornis. Als je dit niet behandelt, kan deze aandoening de kwaliteit van je leven verminderen. Het kan bijvoorbeeld leiden tot andere angsten en geestelijke gezondheidsproblemen, zoals problemen op school of op het werk en sociale angst.

Is ‘paniekstoornis’ een aandoening?

Mensen die aan een paniekstoornis lijden, ervaren frequente en plotselinge angstaanvallen die vaak enkele minuten of langer aanhouden. Deze angstaanvallen zijn te herkennen door het opkomen van hevige angst voor een catastrofe of controleverlies, zelfs als er geen echte dreiging is. 

Sommige mensen kunnen ook een intense fysieke reactie ervaren tijdens een paniekaanval. Het kan zelfs voelen alsof ze een hartaanval hebben gehad. Paniekaanvallen kunnen op elk moment optreden, en veel patiënten met een paniekstoornis zijn bang en vrezen de mogelijkheid om alsnog een hartaanval te krijgen.

Mensen met een angststoornis kunnen zich depressief en beschaamd voelen, omdat hij of zij niet in staat is om alledaagse dingen te doen, zoals naar het werk of naar school gaan, naar de winkel gaan voor boodschappen of zelfs autorijden.

Hoe ontstaat een paniekaanval? 

Paniekaanvallen beginnen meestal abrupt en zonder waarschuwing. Ze kunnen op elk moment gebeuren; of je nu in een auto zit, in het winkelcentrum struint, of tijdens een belangrijke zakelijke bijeenkomst. Het is ook mogelijk om alleen zo nu en dan angstaanvallen te ervaren. 

Maar paniekaanvallen kunnen ook een terugkerend probleem zijn. Paniekaanval symptomen kunnen variëren, maar de symptomen treden meestal binnen een paar minuten op. Je kunt je uitgeput voelen na een paniekaanval, maar dat verdwijnt na een tijdje. Eén van de meest angstaanjagende aspecten van angstaanvallen is de overweldigende angst dat je er nog één krijgt.

Het gebeurt ook dat je zo bang bent voor paniekaanvallen, dat je angstig wordt bij het idee om in bepaalde situaties te komen waarin ze je er één zou kunnen krijgen.

Symptomen van paniekaanvallen beginnen vaak aan het einde van de tienerjaren, of zelfs in de vroege volwassenheid. Vrouwen hebben meer kans dan mannen om aan een paniekstoornis te lijden. De symptomen van paniekaanvallen bij vrouwen zijn echter niet anders dan bij mannen en kinderen. 

Verborgen redenen achter paniekaanvallen 

Het is onduidelijk waardoor paniekaanvallen worden veroorzaakt. Bij de meeste mensen die genetisch kwetsbaar zijn voor een paniekaanval, kunnen ze optreden in combinatie met grote levensgebeurtenissen (zoals trouwen, een baby krijgen of een nieuwe baan beginnen enz.) en belangrijke stressfactoren in hun leven. 

Er zijn aanwijzingen dat de neiging om paniekstoornissen te ontwikkelen genetisch kan worden doorgegeven. Mensen die lijden aan depressie veroorzaakt door paniekaanvallen hebben meer kans op suïcidale gedachten, zelfmoord of het gebruik van middelen zoals alcohol of drugs.

Hoe herken je een paniekaanval?

Mensen met een paniekstoornis kunnen last hebben van:

  • Stevige en frequente aanvallen van paniek en angst
  • Een overweldigend gevoel van verlies van controle, of angst voor de dood of om te sterven tijdens een paniekaanval
  • Plotselinge angst, met of zonder oorzaak
  • Een sterk verhoogde hartslag
  • Een zwak of duizelig gevoel
  • Trillen
  • Gevoelloosheid of tintelingen in vingers en handen
  • Angst voor het onbekende, de angst voor de naderende dood of onheil
  • Heftig zweten, of het juist koud hebben
  • Misselijkheid 
  • Ongemakkelijke druk op de borst 
  • Ademhalingsproblemen, zoals een “verstikkend” gevoel of kortademigheid
  • Overweldigend of verdwaald gevoel
  • Onrealistisch gevoel

Paniekaanval symptomen bij kinderen

Paniekaanval symptomen bij kinderen zijn:

  • Een overweldigende angst
  • Moeite met ademhalen en beklemmend gevoel op de borst, of pijn
  • Onregelmatig hartslag 
  • Zweten
  • Trillingen
  • Stotteren tijdens het praten

Hoewel paniekaanvallen angstaanjagende symptomen kunnen veroorzaken, kun je leren hoe je je kind kunt te helpen de symptomen te beheersen door middel van zelfzorg, therapie en medicatie.

Wat kun je thuis voor je kind doen?

  • Zorg dat je kind op tijd zijn of haar medicijnen inneemt
  • Zorg ervoor dat je kind bij alle begeleidingsgesprekken aanwezig is
  • Leer je kind zijn angsten te accepteren. Dat is belangrijk wanneer het wordt geconfronteerd met situaties die angst veroorzaken,
  • Moedig je kind aan om aardig te zijn voor zichzelf en zijn of haar lichaam
  • Ontspannen door te spelen, sporten of bijvoorbeeld met een zachte massage
  • Voldoende rust
  • Pas op met cafeïne, alcohol, nicotine of andere stimulerende stoffen. Ze kunnen angst bij uw kind veroorzaken, en slaapproblemen of paniekaanvallen veroorzaken

Paniekaanval tijdens het slapen

Kun je een paniekaanval krijgen in bed terwijl we slapen? Het antwoord is ja. Een paniekaanval kan op elk moment ontstaan, zelfs in bed.

Symptomen van paniekaanvallen ‘s nachts zijn heel anders dan symptomen overdag; denk aan nachtmerries, waardoor je niet meer in slaap kunt vallen. 

Verschil met symptomen van een hartaanval 

De tekens en symptomen van een hartaanval kunnen in grote lijnen overeenkomen met die van een angstaanval. De pijn op de borst die gepaard gaat met een paniekaanval blijft meestal midden op de borst, terwijl deze bij een hartaanval vaak uitstraalt naar de (linker-) arm of – kaak. 

Paniekaanvallen kunnen vaak net zo snel verdwijnen als ze gekomen zijn,  maar laten je vaak wel enigszins vermoeid achter.

 

Wat veroorzaakt paniekstoornis?

Paniekstoornissen zijn soms genetisch bepaald; ze komen voor in de familie. Niemand weet echter zeker waarom sommige families de aandoening hebben en andere niet.

Onderzoekers hebben ontdekt dat verschillende hersengebieden en biologische processen de sleutel zijn tot angst. Zij geloven dat mensen met een paniekstoornis normale lichamelijke prikkels als gevaar interpreteren. Paniekaanval stresssymptomen zijn het gevolg van omgevingsfactoren. Slechte ervaringen in het verleden dragen daar ook aan bij.

Wanneer we meer weten over hoe het lichaam en de hersenen functioneren bij paniekstoornissen, kunnen onderzoekers effectievere behandelingsopties creëren. 

Wat gebeurt er na een paniekaanval?  

De meeste paniekaanvallen zijn kort en duren minder dan 10 minuten, hoewel bepaalde symptomen van een paniekaanval langer kunnen duren. Een op zichzelf staande paniekaanval, hoewel uiterst ongemakkelijk, is niet levensbedreigend.

Paniekaanvallen kunnen een uiting zijn van angststoornissen. Degenen die een paniekaanval hebben gehad, lopen een groter risico om het nog eens te ervaren. Een paniekaanval en paniekstoornis zijn niet hetzelfde. 

Als de aanvallen vaak voorkomen, kun je u een paniekstoornis hebben.

Wat moet je doen bij een paniekaanval? 

Om te kalmeren, kun je het volgende doen:

  • Als je je realiseert dat je een angstaanval krijgt, kun je jezelf eraan herinneren dat het tijdelijk is, dat het weer weggaat en dat je in goede gezondheid verkeert.
  • Spanning in je spieren is een teken van angst. Spierontspanningstechnieken kunnen die spanning verminderen en ontspanning tijdens een aanval bevorderen. Progressieve spierontspanning probeert de spanning in één bepaalde spiergroep tegelijk te verminderen, wat invloed heeft op het hele lichaam.
  • Veel mensen vinden het nuttig om iets te kiezen om zich volledig te concentreren op het voorkomen van een paniekaanval.
  • Technieken met het oproepen van bepaalde beelden kunnen angst en stress verminderen. Uit onderzoek blijkt dat zowel het fysiek in de natuur zijn als het voorstellen van de natuur kan helpen bij het behandelen en verminderen van angst.

Wanneer moet je een dokter bellen als je een paniekaanval hebt?

Wanneer je symptomen begint op te merken, probeer dan jezelf eerst te kalmeren. Bel meteen de dokter en neem eventueel de juiste medicijnen als de aandoening ernstig wordt.

Psychotherapie en medicatie worden vaak gebruikt om een paniekstoornis te behandelen, zowel afzonderlijk als in combinatie. Hierbij wordt regelmatig succes behaald. 

Als je medicatie nodig hebt, kan uw arts angstmedicatie, specifieke antidepressiva of, soms, bepaalde anticonvulsiva die ook angstremmende eigenschappen hebben, voorschrijven. 

Ze kunnen ook hartgerelateerde medicijnen voorschrijven, bètablokkers genaamd, die helpen bij het voorkomen of beheersen van angstgerelateerde aanvallen die optreden bij paniekstoornis.

Afsluiting

Als u symptomen heeft, kunt u het beste een arts raadplegen of de hulp inroepen van een professionele trainer. In dit artikel hebben we alles over een paniekaanval samengevat; hoe je het herkent, wat je kunt doen en hoe je ermee omgaat.

“Michael Hijlkema is expert op het gebied van burn-out, stress, rouw en verlies. Met zijn jarenlange ervaring heeft Michael meerdere trainingen gecreëerd om mensen te helpen stress te beheersen en hun welzijn te verbeteren. Bij Hoofdbaas heeft Michael op basis van verschillende modules een coachingstraject op maat gemaakt, dat je online kunt volgen en in je eigen tijd leert omgaan met stress.”

Andere Artikelen